Hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ khi sử dụng lao động nước ngoài tại Việt Nam: Nghĩa vụ và các điểm cần lưu ý trong thực tiễn
01 - Nghĩa vụ thông báo tuyển dụng lao động Việt Nam
1.1. Nghĩa vụ bảo vệ lao động trong nước
- Mục đích: bảo vệ cơ hội việc làm cho lao động Việt Nam và bảo đảm khả năng tiếp cận các vị trí đòi hỏi nhân lực trình độ cao
- Thời điểm áp dụng: kể từ ngày 1/1/2024, trước khi xem xét tuyển dụng lao động nước ngoài, doanh nghiệp phải thông báo tuyển dụng đối với vị trí đó cho lao động Việt Nam trước
1.2. Phương thức thông báo tuyển dụng
Kênh thông báo:
- Cổng thông tin điện tử của Cục Việc làm thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (MOLISA)
- Cổng thông tin điện tử của Trung tâm dịch vụ việc làm địa phương (do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh/thành phố quản lý)
1.3. Thời hạn thông báo tuyển dụng
Phải thông báo tuyển dụng trong vòng 15 ngày trước ngày dự kiến nộp báo cáo giải trình nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài lên Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (MOLISA) hoặc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội địa phương; thực hiện theo thẩm quyền của tỉnh/thành phố nơi làm việc.
1.4. Điểm lưu ý trong thực tiễn
- Điều chỉnh kế hoạch tuyển dụng từ sớm: khi lập kế hoạch tuyển dụng lao động nước ngoài, tính đến nghĩa vụ thông báo cho lao động Việt Nam và quản lý lịch trình bao gồm thời hạn 15 ngày
- Tính chính xác của nội dung thông báo: ghi rõ, chính xác tên vị trí, nội dung công việc, kỹ năng yêu cầu, điều kiện lương
- Lưu giữ tài liệu chứng minh: hồ sơ chứng minh đã thực hiện thông báo (ảnh chụp màn hình, đường dẫn đăng tin...) cần lưu giữ cẩn thận - có thể phải xuất trình trong quá trình làm thủ tục hành chính
02 - Quy định về quản lý, sử dụng lao động nước ngoài
2.1. Nghĩa vụ có giấy phép lao động
Lao động nước ngoài làm việc tại doanh nghiệp ở Việt Nam bắt buộc phải có một trong hai loại giấy tờ:
- Giấy phép lao động (Work Permit)
- Giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động (Work Permit Exemption Certificate)
Nhờ đó, doanh nghiệp chứng minh được việc sử dụng lao động nước ngoài là hợp pháp và bảo đảm quản lý tuân thủ đúng pháp luật lao động.
2.2. Xử lý khi chấm dứt hợp đồng lao động
Khi lao động nước ngoài chấm dứt hợp đồng lao động, doanh nghiệp có nghĩa vụ:
- Thu hồi giấy phép lao động: sau khi chấm dứt hợp đồng, nhanh chóng thu hồi giấy phép lao động từ người lao động nước ngoài
- Nộp trả giấy phép: giấy phép đã thu hồi phải được nộp trả cho cơ quan đã cấp (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội hoặc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội địa phương)
03 - Nghĩa vụ thông báo về việc giao kết hợp đồng lao động với lao động nước ngoài
3.1. Nghĩa vụ giao kết hợp đồng lao động
Theo khoản 3 Điều 11 và khoản 3 Điều 18 Nghị định số 152/2020/NĐ-CP:
- Lao động nước ngoài được tuyển dụng theo hình thức hợp đồng lao động: sau khi hoàn tất cấp mới hoặc gia hạn giấy phép lao động, người sử dụng lao động và lao động nước ngoài phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản theo pháp luật lao động Việt Nam
- Hợp đồng lao động phải được giao kết trước ngày dự kiến bắt đầu làm việc của lao động nước ngoài
3.2. Nghĩa vụ nộp hợp đồng lao động
Sau khi giao kết, người sử dụng lao động phải nộp bản gốc hoặc bản sao có công chứng của hợp đồng lao động cho Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.
04 - Nghĩa vụ báo cáo tình hình sử dụng lao động nước ngoài
4.1. Báo cáo định kỳ tình hình sử dụng lao động
Doanh nghiệp sử dụng lao động nước ngoài phải báo cáo theo thời hạn và mẫu quy định (Nghị định 152/2020/NĐ-CP và 70/2023/NĐ-CP):
| Loại báo cáo | Thời hạn nộp | Thời kỳ số liệu |
|---|---|---|
| Báo cáo 6 tháng đầu năm (tháng 1 - tháng 6) | Trước ngày 5/7 hằng năm | Từ ngày 15/12 năm trước đến ngày 14/6 của năm báo cáo |
| Báo cáo cả năm (tháng 1 - tháng 12) | Trước ngày 5/1 năm sau | Từ ngày 15/12 năm trước đến ngày 14/12 của năm báo cáo |
4.2. Báo cáo khi lao động nước ngoài làm việc tại nhiều tỉnh, thành phố
Quy định mới: lao động nước ngoài làm việc cho một doanh nghiệp nhưng tại nhiều tỉnh, thành phố khác nhau:
- Thời hạn: báo cáo trong vòng 3 ngày làm việc kể từ khi lao động nước ngoài bắt đầu làm việc
- Phương thức: báo cáo qua hệ thống điện tử tới Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (MOLISA) và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội của từng tỉnh/thành phố nơi lao động nước ngoài làm việc