Thị trường M&A Việt Nam hiện nay và triển vọng năm 2026 - Cơ hội và rủi ro từ cải cách thể chế pháp luật

01 - Thị trường M&A Việt Nam năm 2025

【Một năm phục hồi rõ nét】

Thị trường M&A năm 2025 vượt qua giai đoạn trầm lắng đầu năm và ghi nhận đà phục hồi mạnh mẽ kể từ giữa năm. Không chỉ số lượng giao dịch mà cả quy mô và tầm quan trọng chiến lược cũng tăng đáng kể - Việt Nam ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn hơn với các tập đoàn đa quốc gia, các quỹ đầu tư và các nhà đầu tư là doanh nghiệp hoạt động (corporate investor). Đặc biệt đáng chú ý là sự gia tăng hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài: mua lại doanh nghiệp, dự án; giành quyền kiểm soát; liên minh chiến lược; quan hệ đối tác dài hạn. Dưới đây là 5 lĩnh vực chủ đạo dẫn dắt hoạt động M&A năm 2025:

(1) Y tế - Chăm sóc sức khỏe: mở rộng cả về quy mô lẫn chiều sâu

Tiếp tục là một trong những lĩnh vực sôi động nhất, với định hướng đầu tư đa dạng: mua lại chuỗi bệnh viện, phòng khám; gia nhập chuỗi nhà thuốc; hợp tác R&D y tế chuyên sâu theo từng lĩnh vực; đầu tư phát triển thực phẩm chức năng, thiết bị y tế, sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Điểm chung của nhiều thương vụ: hướng đến nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường - điều nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt coi trọng.

(2) Bất động sản: tái cơ cấu và những cơ hội mới

Trong bối cảnh thị trường bất động sản đang tái cơ cấu, M&A được sử dụng rộng rãi cho: mua lại doanh nghiệp bất động sản đã có uy tín; tiếp nhận các dự án đang triển khai dở dang; tối ưu hóa quỹ đất và cơ cấu vốn. Xu hướng rõ nét: ngày càng nhiều nhà đầu tư mua lại dự án hiện có nhằm giảm rủi ro và rút ngắn thời gian, thay vì phát triển dự án mới từ đầu.

(3) Tài chính: đón đầu định hướng xây dựng trung tâm tài chính

Trên nền tảng định hướng xây dựng trung tâm tài chính tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, M&A lĩnh vực tài chính trở nên sôi động. Đối tượng đầu tư chính: công ty tài chính tiêu dùng, doanh nghiệp fintech, dịch vụ hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp - nhà đầu tư nước ngoài đang nhắm đến việc xác lập vị thế đi trước, đón đầu tiến trình hoàn thiện thể chế pháp luật.

(4) Công nghệ - Bán lẻ: chuyển đổi số dẫn dắt xu hướng

Hoạt động M&A xoay quanh: nền tảng chuyển đổi số (DX); ứng dụng AI trong y tế, thương mại, dịch vụ; giải pháp tối ưu hóa logistics, chuỗi cung ứng - với mục tiêu tối đa hóa hiệu quả vận hành và xây dựng hệ sinh thái dịch vụ tích hợp.

(5) Hàng tiêu dùng: đón đầu sự mở rộng của nhu cầu nội địa

Thị trường tiêu dùng Việt Nam mở rộng nhanh chóng, thu hút sự quan tâm mạnh mẽ từ các doanh nghiệp Nhật Bản và các tập đoàn FMCG (hàng tiêu dùng nhanh) lớn. Chiến lược phổ biến: mua lại doanh nghiệp đã có sẵn mạng lưới phân phối, sau đó triển khai sản phẩm mang thương hiệu riêng qua mạng lưới đó - rút ngắn đáng kể thời gian gia nhập thị trường.

02 - Các yếu tố thể chế pháp lý thúc đẩy M&A

Nhìn về sự phục hồi năm 2025 và đà tăng trưởng năm 2026, có ít nhất 5 yếu tố thể chế, chính sách đóng vai trò quyết định:

2.1. Hướng tới thể chế pháp luật minh bạch và dễ dự đoán hơn

Việt Nam đang bước vào giai đoạn làm rõ hơn các quy định về M&A: chuẩn hóa quy định, cải thiện hướng dẫn thực thi, nâng cao tính minh bạch - giúp nhà đầu tư trong nước và nước ngoài cùng tiếp cận một bộ quy tắc thống nhất, thu hẹp khác biệt trong cách diễn giải, giảm rủi ro bế tắc trong đàm phán và thực hiện giao dịch. Dù thể chế chưa thể nói là hoàn thiện, các chính sách mới năm 2025 đã cắt giảm đáng kể chi phí tuân thủ và chi phí quản lý rủi ro pháp lý - làm tăng sức hấp dẫn của hoạt động M&A.

2.2. Đẩy nhanh cải cách thị trường vốn và IPO

Các nỗ lực chính: đơn giản hóa thủ tục IPO; nâng cao tính minh bạch về tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài; vận hành thể chế theo tiêu chuẩn của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế. Nhờ đó, quy định pháp luật Việt Nam tiệm cận thông lệ quốc tế - thị trường dễ hiểu và dễ đánh giá rủi ro hơn với nhà đầu tư nước ngoài, tạo nền tảng cho sự gia tăng các thương vụ M&A quy mô lớn.

2.3. Hỗ trợ tái cơ cấu khu vực kinh tế tư nhân

Nghị quyết số 68 của Trung ương Đảng xác định khu vực kinh tế tư nhân là động lực cốt lõi của tăng trưởng kinh tế. Trên tinh thần đó, Chính phủ thúc đẩy: xây dựng môi trường kinh doanh ổn định; thúc đẩy tái cơ cấu doanh nghiệp; sử dụng M&A như công cụ nâng cao hiệu quả quản trị, điều hành. Kết quả: quá trình "đào thải tự nhiên" diễn ra rõ nét hơn - doanh nghiệp nền tảng vững mạnh tiếp tục tăng trưởng, doanh nghiệp yếu kém rút khỏi thị trường - hình thành nguồn cung các thương vụ M&A lành mạnh. Nhận thức về M&A cũng đang thay đổi: từ hình ảnh "giao dịch đánh mất quyền kiểm soát" sang một công cụ chiến lược để tái sinh và mở rộng mô hình kinh doanh.

2.4. Nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp

Sau những biến động mạnh của thị trường (đặc biệt giai đoạn hậu COVID-19), nhiều nhà quản lý đã tập trung: chuẩn hóa quy trình pháp lý; tăng cường hệ thống quản lý rủi ro; nâng cao chất lượng chuẩn bị và quản lý trước - sau M&A. Nhờ đó, doanh nghiệp dễ đối thoại hơn với nhà đầu tư quốc tế, quá trình tích hợp hậu M&A cũng suôn sẻ và hiệu quả hơn.

2.5. Nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật

Một thay đổi đáng chú ý: ý thức tuân thủ và tính minh bạch trong cộng đồng doanh nghiệp được nâng cao rõ rệt. M&A không còn đơn thuần là giao dịch tài chính, mà được nhìn nhận là quá trình: hoàn thiện thể chế nội bộ, tăng cường quản trị doanh nghiệp, xây dựng nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Chính sự thay đổi nhận thức này là yếu tố quan trọng đưa Việt Nam trở thành một thị trường M&A hấp dẫn hơn.

03 - Thị trường M&A Việt Nam năm 2026

【Cơ hội lớn và những thử thách không thể tránh khỏi】

Hướng tới năm 2026, thị trường M&A được kỳ vọng duy trì đà phục hồi đã hình thành trong năm 2025 và tiếp tục tăng trưởng hơn nữa - năm 2025 đã xây dựng nền tảng vững chắc cho sự mở rộng cả về số lượng, quy mô lẫn chất lượng giao dịch.

【Thể chế pháp luật, chính sách tiếp tục là động lực thuận lợi】

Những cải cách thể chế, điều chỉnh chính sách và biến động thị trường năm 2025 sẽ tiếp tục mang lại cơ hội đầu tư mới: nhu cầu hợp tác với nhà đầu tư nước ngoài, nhu cầu tái cơ cấu doanh nghiệp, việc sử dụng M&A để mở rộng quy mô kinh doanh - đều được dự báo gia tăng mạnh hơn trong năm 2026. Đồng thời, trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động khó lường, Việt Nam vẫn được nhiều doanh nghiệp quốc tế - bao gồm doanh nghiệp Nhật Bản - đánh giá cao như một điểm đến đầu tư tương đối ổn định và có triển vọng tăng trưởng dài hạn.

【Thử thách: "Kết quả" hậu M&A sẽ được đặt lên bàn cân】

Nhưng năm 2026 không chỉ toàn cơ hội. Số lượng giao dịch càng tăng, thị trường càng bắt đầu nhìn nhận rõ hơn: các thương vụ M&A đã thực hiện trước đây có thực sự thành công hay không. Bên cạnh những thương vụ thành công, sẽ khó tránh khỏi: kết quả không đạt kỳ vọng; rút lui trong quá trình tích hợp; xung đột lợi ích bộc lộ sau khi mua lại. Những trải nghiệm này sẽ ảnh hưởng lớn đến tâm lý nhà đầu tư và các quyết định đầu tư trong tương lai.

Điều cần thiết lúc này là "cố vấn chiến lược"

Doanh nghiệp đầu tư vào Việt Nam cần một đối tác giàu kinh nghiệm thực tiễn - đóng vai trò đồng thời là cố vấn chiến lược, cố vấn pháp lý và cố vấn thị trường. Người đồng hành đáng tin cậy không chỉ giải thích xu hướng, mà còn phải có khả năng rút ra bài học từ những thành công và thất bại trong quá khứ, từ đó đề xuất thời điểm, cơ cấu giao dịch và phương án quản lý rủi ro tối ưu.

Rủi ro gia tăng của các "chuyên gia tự phong"

Cùng với sự sôi động của thị trường, số lượng cố vấn tự xưng là "chuyên gia" cũng gia tăng - trong đó không ít trường hợp: chỉ nhấn mạnh lợi ích trước mắt; chưa hiểu rõ nền tảng pháp lý, thương mại; khiến nhà đầu tư kỳ vọng quá mức. Lựa chọn sai đối tác có thể dẫn đến: bỏ lỡ cơ hội, gánh chịu chi phí không cần thiết, rủi ro pháp lý phát sinh sau khi mua lại.

"Lựa chọn đối tác" - yếu tố ngày càng quan trọng trong năm 2026

Trong chiến lược M&A hướng tới năm 2026: việc lựa chọn được cố vấn am hiểu sâu sắc thể chế pháp luật Việt Nam và đã đồng hành thực tế cùng các thương vụ đầu tư ngày càng trở nên quan trọng. Đó chính là chìa khóa để - ngay cả trong môi trường nhiều bất định - đạt được: quyết định đúng đắn, tăng trưởng bền vững, giảm thiểu rủi ro.