Sửa đổi thủ tục chấp thuận M&A tại Việt Nam | Rủi ro nào chờ đón nhà đầu tư nước ngoài khi bắt buộc công khai giá giao dịch thực tế?
chúng tôi có nhiều kinh nghiệm hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài xử lý nghĩa vụ công khai giá và kê khai thuế phát sinh ở từng giai đoạn góp vốn, chuyển nhượng cổ phần, M&A. Đặc biệt, trong bối cảnh nghĩa vụ công khai giá giao dịch thực tế ngày càng được siết chặt, việc đăng ký, lập kế hoạch giảm thuế dựa trên giá danh nghĩa đang trở thành rủi ro đáng kể, do đó việc hiểu rõ quy định và phân tích rủi ro là điều không thể thiếu. Bài viết này dành cho những ai quan tâm đến các từ khóa như "nghĩa vụ công khai giá giao dịch thực tế tại Việt Nam", "ứng phó với thanh tra thuế khi chuyển nhượng cổ phần", "rủi ro kê khai thuế khi tăng vốn góp", "chế tài đối với hành vi thao túng giá trong M&A", "tuân thủ thuế của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam", nhằm giải thích một cách dễ hiểu những lưu ý thực tiễn, bối cảnh của nghĩa vụ công khai, và biện pháp đối phó của doanh nghiệp.
01 - Bắt buộc công khai thông tin giá khi nộp hồ sơ xin chấp thuận M&A
Ngày 31/12/2023, Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam đã ban hành Thông tư số 25/2023/TT-BKHĐT. Thông tư này quy định về "mẫu văn bản, báo cáo liên quan đến hoạt động đầu tư tại Việt Nam, hoạt động đầu tư ra nước ngoài và xúc tiến đầu tư", có hiệu lực thi hành từ ngày 15/2/2024.
Một trong những thay đổi quan trọng của Thông tư này là việc áp dụng mẫu hồ sơ mới đối với thủ tục xin chấp thuận khi nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, phần vốn góp của doanh nghiệp Việt Nam (thường gọi là giao dịch M&A). Cụ thể, thông tin mà nhà đầu tư nước ngoài phải kê khai trong đơn đăng ký nay bao gồm cả việc công khai "giá giao dịch thực tế".
Trước đây, chỉ cần ghi "giá dự kiến" của giao dịch, nhưng kể từ ngày 15/2/2024, hồ sơ đăng ký phải được nộp kèm theo giá hợp đồng thực tế. Cụ thể, mẫu biểu như sau.
Số thứ tự
Tên nhà đầu tư nước ngoài
Quốc tịch
Số vốn góp theo Điều lệ
Giá giao dịch thực tế của M&A
VNĐ
Giá trị tương đương USD
Tỷ lệ (%)
VNĐ
Giá trị tương đương USD
Với thay đổi này, do thông tin về giá được ghi nhận rõ ràng trong văn bản công khai, nhà đầu tư có thể đối mặt với rủi ro bất lợi hơn về mặt chiến lược trong đàm phán hợp đồng và điều kiện giao dịch. Nhà đầu tư nên sớm xem xét biện pháp đối phó phù hợp với nghĩa vụ mới này, và tham khảo ý kiến chuyên gia khi cần thiết.
Nội dung nêu trên không chỉ được ghi trong đơn đăng ký xin chấp thuận M&A mà còn được ghi trong văn bản chấp thuận M&A.
02 - Rủi ro tiềm ẩn mà thay đổi này gây ra cho nhà đầu tư
Thay đổi này có thể gây ảnh hưởng bất lợi đến các bên liên quan trong giao dịch M&A, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài. Cụ thể như sau.
Do việc chấp thuận M&A thường được thực hiện trước khi giao dịch được xác lập (trước khi thanh toán theo giá giao dịch thực tế đã thỏa thuận cuối cùng), nên việc xác định và ghi nhận chính xác "giá giao dịch thực tế" tại thời điểm nộp hồ sơ xin chấp thuận là điều khó khăn.
Nếu giá giao dịch thực tế tại thời điểm giao dịch được xác lập khác với giá ghi trong hồ sơ xin chấp thuận, ngân hàng liên quan (đặc biệt là ngân hàng quản lý tài khoản DICA tại Việt Nam) có thể từ chối xử lý thanh toán với lý do không khớp với nội dung đã được chấp thuận. Trong trường hợp này, các bên liên quan sẽ phải sửa đổi văn bản chấp thuận M&A.
Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành, không tồn tại thủ tục hành chính để sửa đổi văn bản chấp thuận M&A, do đó, để bảo đảm sự thống nhất giữa việc tuân thủ pháp luật và nội dung chấp thuận, các bên buộc phải xin chấp thuận M&A mới. Việc xin chấp thuận mới có thể mất vài tháng, và trong khoảng thời gian đó, vẫn tồn tại rủi ro giá giao dịch tiếp tục thay đổi.
Nhà đầu tư nên sớm xem xét biện pháp đối phó phù hợp với nghĩa vụ mới này, và tham khảo ý kiến chuyên gia khi cần thiết.