Chuyển lợi nhuận ra nước ngoài của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam｜Giải thích các lưu ý về thuế, pháp lý và thủ tục thực tiễn

Giải thích chi tiết điều kiện, thời điểm và thủ tục cần thiết để doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam chuyển lợi nhuận về nước, dựa trên Thông tư số 186/2010/TT-BTC của Bộ Tài chính. Bài viết hệ thống hóa rõ ràng các điểm quan trọng mà doanh nghiệp Nhật Bản dễ bỏ sót như: báo cáo tài chính đã kiểm toán, hoàn tất nghĩa vụ thuế, nghĩa vụ chuyển tiền qua tài khoản vốn đầu tư trực tiếp. Bài viết cũng đề cập đến cách xử lý khi doanh nghiệp có lỗ lũy kế, cũng như việc chuyển tiền cuối cùng khi giải thể doanh nghiệp. Chúng tôi phối hợp với các văn phòng kế toán - thuế để cung cấp dịch vụ hỗ trợ trọn gói cho doanh nghiệp Nhật Bản trong việc chuyển lợi nhuận đầu tư ra nước ngoài một cách hợp pháp, từ đàm phán với cơ quan thuế, xin xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế, soạn thảo và nộp thông báo, cho đến làm việc với ngân hàng.

Về căn cứ pháp lý cho việc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại Việt Nam chuyển lợi nhuận thu được về nước hoặc quốc gia khác, Thông tư số 186/2010/TT-BTC của Bộ Tài chính (ban hành ngày 18/11/2010) hiện vẫn còn hiệu lực.

Thông tư này được ban hành trên cơ sở Luật Đầu tư (phiên bản 2005) trước đây, và Luật Đầu tư đó hiện đã hết hiệu lực. Tuy nhiên, do chưa có thông tư hay nghị định mới nào bãi bỏ hoặc thay thế Thông tư này, nên hiện tại nó vẫn được áp dụng như căn cứ pháp lý chính thức cho việc chuyển lợi nhuận của doanh nghiệp FDI.

Do đó, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam khi thực hiện chuyển lợi nhuận vẫn cần tiếp tục tuân thủ các quy định của Thông tư này. Đặc biệt, Thông tư này là căn cứ hướng dẫn quan trọng trong thực tiễn về việc xác nhận hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế, hoàn tất báo cáo quyết toán, thời điểm chuyển tiền, và nghĩa vụ báo cáo.

01 - Lợi nhuận nào được phép chuyển ra nước ngoài? Cách tính toán như thế nào?

Căn cứ Thông tư số 186/2010/TT-BTC của Bộ Tài chính, phương pháp xác định lợi nhuận được phân thành hai trường hợp như sau.

① Trường hợp chuyển lợi nhuận hằng năm (trong thời gian hoạt động kinh doanh bình thường)

Số lợi nhuận được phép chuyển ra nước ngoài trong năm được xác định theo công thức sau:

(A) Cổ tức hoặc lợi nhuận mà nhà đầu tư nước ngoài được nhận trong năm tài chính đó, căn cứ theo báo cáo tài chính đã kiểm toán và tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp ＋ (B) Lợi nhuận chưa chuyển của các năm trước còn được chuyển sang － (C) Khoản tiền nhà đầu tư nước ngoài đã sử dụng hoặc cam kết sử dụng để tái đầu tư tại Việt Nam － (D) Lợi nhuận mà nhà đầu tư nước ngoài đã sử dụng cho hoạt động kinh doanh hoặc chi tiêu cá nhân tại Việt Nam

Như vậy, không chỉ đơn thuần là "cổ tức" mà còn bao gồm cả lợi nhuận chuyển tiếp từ các năm trước, ngược lại phần đã dùng để tái đầu tư hoặc sử dụng tại địa phương sẽ bị trừ đi.

② Trường hợp chuyển tiền khi kết thúc hoạt động đầu tư (giải thể, rút vốn khỏi thị trường)

Khi nhà đầu tư nước ngoài kết thúc hoạt động đầu tư trực tiếp tại Việt Nam, số lợi nhuận cuối cùng được phép chuyển ra nước ngoài được tính như sau:

(A) Toàn bộ lợi nhuận thu được trong suốt thời gian đầu tư tại Việt Nam － (B) Số tiền đã sử dụng để tái đầu tư － (C) Lợi nhuận đã chuyển ra nước ngoài trong thời gian đầu tư － (D) Lợi nhuận đã sử dụng cho hoạt động tại địa phương hoặc chi tiêu cá nhân

Trong trường hợp này, đối tượng tính toán là lợi nhuận thực tế trong suốt cả quá trình đầu tư, và cần được quản lý nghiêm ngặt để tránh việc chuyển tiền hai lần hoặc chuyển vượt mức cho phép.

02 - Doanh nghiệp có lỗ lũy kế thì có được chuyển lợi nhuận ra nước ngoài hay không

Kết luận trước tiên: nếu doanh nghiệp có lỗ lũy kế, nhà đầu tư nước ngoài không được phép chuyển lợi nhuận thu được tại Việt Nam ra nước ngoài.

Căn cứ Thông tư số 186/2010/TT-BTC của Bộ Tài chính, dù trong năm tài chính doanh nghiệp được đầu tư có phát sinh lợi nhuận, nhưng nếu tại thời điểm cuối năm đó vẫn còn lỗ lũy kế thì không được phép phân chia cổ tức và chuyển tiền ra nước ngoài. Việc xác định lỗ lũy kế này được căn cứ sau khi đã áp dụng "cơ chế chuyển lỗ" theo quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.

Việc chuyển thẩm quyền phê duyệt này về địa phương sẽ giúp chính quyền các địa phương có thể chủ động và linh hoạt hơn trong việc thu hút đầu tư và lựa chọn đối tác một cách chiến lược, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

03 - Nhà đầu tư nước ngoài được chuyển lợi nhuận ra khỏi Việt Nam vào thời điểm nào?

Để nhà đầu tư nước ngoài chuyển hợp pháp lợi nhuận thu được tại Việt Nam ra nước ngoài, cần đáp ứng thời điểm và điều kiện rõ ràng. Căn cứ Thông tư số 186/2010/TT-BTC của Bộ Tài chính, việc chuyển lợi nhuận chỉ được chấp thuận trong hai trường hợp sau đây.

① Chuyển tiền định kỳ hằng năm (trong thời gian hoạt động kinh doanh)

Nhà đầu tư nước ngoài có thể chuyển ra nước ngoài lợi nhuận thu được từ doanh nghiệp được đầu tư vào cuối mỗi năm tài chính, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

Doanh nghiệp được đầu tư đã hoàn tất toàn bộ nghĩa vụ nộp thuế tại Việt Nam (thuế thu nhập doanh nghiệp v.v.)
Đã lập báo cáo tài chính được kiểm toán,
Đã nộp tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp cho cơ quan thuế trực tiếp quản lý

Nếu các điều kiện trên đã hoàn tất, nhà đầu tư nước ngoài có thể hợp pháp chuyển phần lợi nhuận sau thuế được chia về nước hoặc quốc gia khác.

② Chuyển tiền cuối cùng khi kết thúc đầu tư (giải thể, rút khỏi thị trường)

Khi nhà đầu tư nước ngoài kết thúc hoạt động đầu tư trực tiếp tại Việt Nam, cũng được phép chuyển lợi nhuận ra nước ngoài nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

Doanh nghiệp được đầu tư đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước
Đã nộp báo cáo tài chính được kiểm toán và tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp
Ngoài ra, đã hoàn thành đầy đủ các nghĩa vụ nộp thuế, báo cáo khác theo Luật Quản lý thuế của Việt Nam

Như vậy, việc hoàn thành đầy đủ các nghĩa vụ về thuế và tài chính là điều kiện cơ bản để thực hiện việc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài.

04 - Thủ tục để chuyển lợi nhuận ra nước ngoài là gì?

Để doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chuyển lợi nhuận thu được tại Việt Nam ra nước ngoài, cần thực hiện chính xác một loạt thủ tục trước đó. Dưới đây là trình tự và hồ sơ cần thiết cho đến khi hoàn tất việc chuyển tiền.

Bước

Nội dung cần thực hiện

【Bước 1】Chuẩn bị hồ sơ thuế và kế toán

Trước khi chuyển tiền, cần hoàn tất các bước chuẩn bị sau:

Lập và hoàn tất báo cáo tài chính đã được kiểm toán của năm tài chính tương ứng
Lập nghị quyết/biên bản họp về việc phân chia lợi nhuận theo Điều lệ công ty (Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng thành viên, hoặc quyết định của Chủ tịch/Hội đồng quản trị)
Nộp báo cáo tài chính đã kiểm toán cho cơ quan thuế và các cơ quan liên quan
Lập và nộp tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)
Xin cấp văn bản xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế (do cơ quan thuế cấp)
Nộp thông báo về việc chuyển lợi nhuận đầu tư nước ngoài ra nước ngoài (sử dụng mẫu bên dưới)

※ Thông báo này có thể do chính nhà đầu tư nước ngoài hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nộp thay.

【Bước 2】Thủ tục chuyển tiền tại ngân hàng

Sau 7 ngày làm việc kể từ khi thông báo tới cơ quan thuế, thực hiện thủ tục chuyển tiền tại ngân hàng nơi mở tài khoản vốn đầu tư.

【Danh mục hồ sơ cần thiết】

Khi nộp thông báo cho cơ quan thuế và thực hiện thủ tục tại ngân hàng trước khi chuyển tiền, cần chuẩn bị các tài liệu sau:

Quyết định phân chia lợi nhuận của Đại hội đồng cổ đông／Hội đồng thành viên／Hội đồng quản trị
Báo cáo tài chính đã kiểm toán của năm tương ứng
Tờ khai quyết toán thuế TNDN đã nộp cho cơ quan thuế
Văn bản xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế (do cơ quan thuế cấp)
Thông báo về việc chuyển tiền ra nước ngoài

05 - Những lưu ý thực tiễn khi chuyển lợi nhuận ra nước ngoài

Khi chuyển lợi nhuận, cần nắm rõ trước các điểm sau đây.

✅ Việc xin cấp văn bản xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế cần nhiều thời gian

Để nhà đầu tư nước ngoài chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, bắt buộc phải xin được "văn bản xác nhận hoàn thành nghĩa vụ thuế" do cơ quan thuế quản lý trực tiếp cấp. Tài liệu này là bằng chứng cho việc doanh nghiệp đã hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ tài chính, thuế tại Việt Nam.

Trên thực tế, thủ tục này thường mất khoảng 2-3 tuần tùy theo từng địa phương, do đó nên chuẩn bị kế hoạch với thời gian dự phòng hợp lý.

✅ Việc chuyển tiền chỉ được thực hiện qua "tài khoản vốn đầu tư"

Theo pháp luật Việt Nam, việc chuyển lợi nhuận của nhà đầu tư nước ngoài bắt buộc phải thực hiện thông qua "tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (Direct Investment Capital Account)". Việc chuyển tiền qua bất kỳ tài khoản nào khác có thể bị coi là chuyển tiền bất hợp pháp, do đó cần đặc biệt lưu ý.

Trên cơ sở nắm rõ các điểm nêu trên, để vừa tuân thủ pháp luật vừa đảm bảo việc chuyển tiền diễn ra suôn sẻ, khuyến nghị nên tham vấn chuyên gia pháp lý hoặc tư vấn thuế khi cần thiết.

Phụ lục số 01　Mẫu thông báo về việc chuyển lợi nhuận đầu tư nước ngoài ra nước ngoài

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

THÔNG BÁO
Về việc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài
Năm ……

Kính gửi：.....................................

1. Tên nhà đầu tư nước ngoài：..............................................................................
Quốc tịch：................................................................................................
□ Tổ chức　□ Cá nhân

2. Tên doanh nghiệp có vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài：......................................................
Số Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư： ...........................................................................
Ngày cấp： ............................................................................................
Địa chỉ trụ sở chính： ......................................................................................
Mã số thuế (TIN)： ..........................................................................

3. Nội dung đăng ký chuyển lợi nhuận của nhà đầu tư nước ngoài：

Số thứ tự

Hạng mục

Số tiền lợi nhuận

I

Tổng số lợi nhuận được chia hoặc thu được trong kỳ

1. Cổ tức, lợi nhuận từ hoạt động đầu tư

2. Lợi nhuận khác

II

Số lợi nhuận đã sử dụng

1. Tái đầu tư

2. Mục đích khác

III

Số lợi nhuận đề nghị chuyển lần này

4. Số tiền lợi nhuận đề nghị chuyển ra nước ngoài lần này：

Theo đơn vị tiền tệ (loại tiền)： ..................................................................................
Chuyển bằng hiện vật (mặt hàng, số lượng, trọng lượng, giá trị)： ...............................
※ Trường hợp chuyển bằng tiền, rút từ tài khoản sau： số tài khoản…………, tên ngân hàng…………

Tôi/chúng tôi cam đoan các thông tin nêu trên là đúng sự thật và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung đã thông báo.

……, ngày……tháng……năm……

Nhà đầu tư nước ngoài
Ký, đóng dấu (ghi rõ họ tên, chức vụ)
(Trường hợp ủy quyền cho doanh nghiệp thì không cần ký)

Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp
Ký, đóng dấu (ghi rõ họ tên, chức vụ)