Điều kiện đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam

01 - Phân loại ngành nghề (chi tiết nội dung hoạt động kinh doanh)

Hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam chia thành hai loại lớn - và sự phân biệt này quyết định mức độ phức tạp của thủ tục:

• Website thương mại điện tử bán hàng (doanh nghiệp tự bán hàng hóa, dịch vụ của mình)
• Website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử (ví dụ: sàn giao dịch TMĐT, website đấu giá trực tuyến, website khuyến mại trực tuyến và các website khác theo quy định của Bộ Công Thương)

02 - Điều kiện tiếp cận thị trường

Các điều kiện tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực TMĐT được trình bày chi tiết trong mục 03 dưới đây, gồm hai lớp: điều kiện đầu tư (riêng cho nhà đầu tư nước ngoài) và điều kiện kinh doanh (áp dụng chung).

03 - Điều kiện đầu tư, kinh doanh đối với hoạt động thương mại điện tử (TMĐT)

3.1. Điều kiện đầu tư

Nghĩa vụ trong hoạt động bán hàng trên sàn giao dịch thương mại điện tử. Chủ sàn giao dịch TMĐT tại Việt Nam có trách nhiệm thực hiện đối với thương nhân nước ngoài mở gian hàng trên sàn:

• Xác minh danh tính của thương nhân mở gian hàng
• Lựa chọn và thực hiện một trong các biện pháp: yêu cầu doanh nghiệp nước ngoài mở gian hàng phải có quyền xuất nhập khẩu theo pháp luật Việt Nam; thực hiện thủ tục nhập khẩu theo ủy thác của người mua tại Việt Nam; hoặc yêu cầu thương nhân nước ngoài chỉ định đại lý thương mại tại Việt Nam
• Hàng hóa xuất nhập khẩu giao dịch qua TMĐT phải làm thủ tục thông quan theo pháp luật hải quan

Hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Khi đầu tư vào dịch vụ TMĐT, các hình thức được chấp nhận (khoản 1, khoản 2 Điều 21 Luật Đầu tư năm 2020):

• Đầu tư thông qua thành lập tổ chức kinh tế
• Đầu tư thông qua góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp

Thẩm định an ninh quốc gia (do Bộ Công an đánh giá) - áp dụng khi: nhà đầu tư nước ngoài chi phối một trong các doanh nghiệp thuộc nhóm 5 doanh nghiệp thương mại điện tử hàng đầu Việt Nam do Bộ Công Thương công bố. Định nghĩa "chi phối":

• Sở hữu tỷ lệ vốn góp từ 50% trở lên hoặc sở hữu từ 50% trở lên cổ phần có quyền biểu quyết
• Trực tiếp hoặc gián tiếp có quyền quyết định nhân sự đối với Hội đồng quản trị, Chủ tịch, Tổng giám đốc (CEO)
• Có quyền quyết định các chính sách quản lý, điều hành quan trọng: lựa chọn công nghệ, hình thức kinh doanh, lựa chọn ngành nghề, khu vực, hình thức hoạt động, huy động, phân bổ, sử dụng vốn

3.2. Điều kiện kinh doanh (áp dụng chung cho nhà đầu tư trong nước và nước ngoài)

① Điều kiện thiết lập website thương mại điện tử bán hàng - phải đáp ứng đầy đủ:

• Là doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đã có mã số thuế
• Đã thông báo với Bộ Công Thương về việc thiết lập website TMĐT bán hàng

② Điều kiện thiết lập website cung cấp dịch vụ thương mại điện tử - phải đáp ứng đầy đủ tất cả:

• Là doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo pháp luật Việt Nam
• Lập "Đề án cung cấp dịch vụ" gồm: mô hình tổ chức hoạt động kinh doanh (nội dung dịch vụ, hoạt động marketing trực tuyến/ngoại tuyến, phương án hậu cần...); phân định rõ quyền và nghĩa vụ giữa nhà cung cấp dịch vụ và người sử dụng
• Đăng ký thiết lập website cung cấp dịch vụ TMĐT với Bộ Công Thương và nhận được xác nhận đăng ký

(Chú ý sự khác biệt: website bán hàng chỉ cần thông báo, còn website cung cấp dịch vụ phải đăng ký và được xác nhận.)

③ Điều kiện cung cấp dịch vụ chứng nhận tín nhiệm thương mại điện tử (đánh giá tín nhiệm):

• Là doanh nghiệp, tổ chức độc lập được thành lập theo pháp luật Việt Nam
• Độc lập về tài chính và tổ chức với chủ sở hữu website TMĐT được đánh giá
• Có tiêu chí, quy trình đánh giá công khai, minh bạch và thống nhất
• Đã đăng ký và được Bộ Công Thương xác nhận

④ Điều kiện cung cấp dịch vụ chứng thực hợp đồng điện tử:

• Là pháp nhân được thành lập theo pháp luật Việt Nam
• Nộp hồ sơ đề án kinh doanh và chịu sự thẩm định của Bộ Công Thương, gồm: giới thiệu về pháp nhân (kinh nghiệm, năng lực...); hướng dẫn kỹ thuật (hệ thống công nghệ thông tin, quy trình vận hành hợp đồng điện tử, chữ ký điện tử, xác thực danh tính, bảo mật thông tin, xử lý sự cố...); bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu, hệ thống tìm kiếm, quản lý hợp đồng...