Chế định mới của Luật Đầu tư 2025: Nhà đầu tư nước ngoài có thể thành lập công ty trước khi được cấp IRC
Theo Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài nay có thể xin cấp ERC và thành lập công ty tại Việt Nam trước khi được cấp IRC. Bài viết này giới thiệu tổng quan về chế định mới, thời hạn 12 tháng để hoàn tất thủ tục xin cấp IRC, sự thiếu đồng bộ giữa các quy định về hồ sơ nộp, và những lưu ý trên thực tiễn áp dụng.
Trong bài viết trước, chúng tôi đã giới thiệu một điểm sửa đổi đáng chú ý của Luật Đầu tư Việt Nam 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/3/2026), theo đó nhà đầu tư nước ngoài có thể xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC: Enterprise Registration Certificate) và thành lập tổ chức kinh tế tại Việt Nam trước khi xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC: Investment Registration Certificate).
Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp này, nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải đáp ứng các điều kiện tiếp cận thị trường áp dụng đối với nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật Việt Nam ngay tại giai đoạn thực hiện thủ tục xin cấp ERC.
01 - Thời hạn xin cấp IRC theo chế định mới
Theo chế định mới, việc cho phép xin cấp ERC trước rồi mới xin cấp IRC sau đã làm đảo ngược một phần trình tự thủ tục đầu tư truyền thống. Theo Nghị định số 96/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 31/3/2026), để thực hiện dự án một cách hợp pháp, nhà đầu tư phải hoàn tất thủ tục xin cấp IRC trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày cấp ERC. Hiện tại, pháp luật chưa có quy định rõ ràng về cơ chế xử lý đối với trường hợp nhà đầu tư đã được cấp ERC nhưng không hoàn tất được thủ tục xin cấp IRC.
02 - Sự thiếu đồng bộ giữa các quy định về hồ sơ nộp
Theo Luật Doanh nghiệp 2020, đối với doanh nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài thành lập, hồ sơ đăng ký doanh nghiệp phải bao gồm IRC. Tuy nhiên, Luật Đầu tư 2025 lại cho phép thành lập doanh nghiệp ngay cả khi chưa có IRC. Sự không thống nhất giữa các quy định này đang gây ra lúng túng trên thực tiễn cho cả cơ quan đăng ký kinh doanh lẫn doanh nghiệp.
03 - Hướng dẫn của cơ quan nhà nước nhằm tháo gỡ vướng mắc
Ngày 29/4/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Công văn số 5427/BTC-DNTN, làm rõ rằng trong trường hợp áp dụng chế định mới, hồ sơ đăng ký doanh nghiệp không bắt buộc phải nộp kèm IRC.
04 - Tình hình áp dụng chế định mới trên thực tiễn
Hiện tại, một số nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực dịch vụ và thương mại đã áp dụng chế định mới này với mục đích sớm xác lập sự hiện diện pháp lý tại Việt Nam. Tuy nhiên, phần lớn nhà đầu tư vẫn lựa chọn phương thức truyền thống (xin cấp IRC trước).
05 - Những lưu ý quan trọng
Việc được cấp ERC trước không đồng nghĩa với việc dự án đầu tư đương nhiên được phép triển khai ngay. Ngoài ra, do có sự chênh lệch giữa thời hạn góp đủ vốn điều lệ của nhà đầu tư nước ngoài (trong vòng 90 ngày kể từ ngày cấp ERC) và thời hạn xin cấp IRC (trong vòng 12 tháng), nên tồn tại rủi ro phát sinh nghĩa vụ góp vốn trong khi chưa thể mở được tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (DICA).
06 - Khuyến nghị
Chế định mới không phải là giải pháp phổ quát áp dụng được cho mọi trường hợp, mà là một lựa chọn cần được cân nhắc thận trọng tùy theo mức độ rõ ràng của nội dung dự án cũng như khả năng xin được IRC. Nhà đầu tư nên tham khảo ý kiến tư vấn pháp lý trước khi triển khai áp dụng.