Case Study số 5: Triển khai hoạt động Live Commerce tại Việt Nam

Những lưu ý pháp lý để triển khai hợp pháp hoạt động Live Commerce (bán hàng qua livestream) tại Việt Nam, sự cần thiết của các loại giấy phép liên quan, mô hình triển khai thực tế và cách thức vận hành của cơ quan quản lý được luật sư địa phương phân tích cụ thể qua ví dụ thực tiễn. Đây là tài liệu tham khảo không thể thiếu cho các doanh nghiệp Nhật Bản đang hướng tới mở rộng kênh bán hàng trực tuyến. Chúng tôi có nhiều kinh nghiệm hỗ trợ các hoạt động bán hàng qua thương mại điện tử, mạng xã hội, quảng cáo - truyền thông tại Việt Nam, hỗ trợ toàn diện từ xây dựng mô hình trước khi triển khai, hoàn thiện các hợp đồng liên quan, đánh giá điều kiện đầu tư nước ngoài đến quản trị rủi ro. Chúng tôi được đánh giá cao nhờ những tư vấn bám sát xu hướng vận hành thực tế mới nhất.

Phân tích chuyên sâu những điểm pháp lý cần nắm khi triển khai Live Commerce tại Việt Nam! Bài viết này phân tích chi tiết theo pháp luật Việt Nam về quy định quảng cáo, điều kiện đầu tư nước ngoài, đăng ký ngành nghề môi giới mua bán hàng hóa, việc xin cấp phép và tính hợp pháp của việc thu phí, áp dụng cho trường hợp doanh nghiệp nước ngoài phát livestream trên tài khoản chính thức của trung tâm thương mại. Đây là case study thực tiễn hữu ích cho hoạt động kết hợp livestream, thương mại điện tử và bán hàng xuyên biên giới!

01 - Tóm tắt vụ việc

Công ty XXX đang thu hút và vận hành nhiều gian hàng (tenant) tại các trung tâm thương mại ở Việt Nam. Hiện công ty đang cân nhắc triển khai **Live Commerce (giới thiệu, bán hàng qua livestream)** trên Facebook và trang web chính thức của trung tâm thương mại, như một phần trong hoạt động hỗ trợ các gian hàng tăng doanh số.

Theo mô hình này, sản phẩm/dịch vụ của các gian hàng sẽ được giới thiệu trên chính tài khoản của Công ty XXX, và người xem (người tiêu dùng) có thể đặt hàng, mua hàng trực tiếp.

Trong trường hợp này, các vấn đề pháp lý sau đây được dự liệu: điều kiện đầu tư nước ngoài, giấy phép cần thiết, và khả năng thu phí đối với các gian hàng.

02 - Ý kiến pháp lý của luật sư Việt Nam

▶ Vấn đề pháp lý thứ nhất: Live Commerce có thuộc "dịch vụ quảng cáo" hay không? (góc độ điều kiện đầu tư nước ngoài)

Theo Biểu cam kết WTO, "dịch vụ quảng cáo" thuộc nhóm ngành nghề hạn chế đầu tư nước ngoài.
Tuy nhiên, Luật Quảng cáo (số 16/2012/QH13) phân loại rõ ràng "chủ quảng cáo", "người phát hành quảng cáo" và "người kinh doanh dịch vụ quảng cáo", và về nguyên tắc điều kiện hạn chế đầu tư nước ngoài chỉ áp dụng đối với "người kinh doanh dịch vụ quảng cáo" (khoản 6 Điều 2, Điều 14 Luật Quảng cáo).

✅ Kết quả phân tích:
Hoạt động Live Commerce của Công ty XXX không phải do công ty tự sản xuất, phát sóng nội dung quảng cáo, mà chỉ dừng lại ở việc đăng tải video quảng cáo do gian hàng tự sản xuất lên Facebook và các nền tảng khác. Do đó, hoạt động này được đánh giá là thuộc vai trò "người phát hành quảng cáo" theo Luật Quảng cáo, chứ không phải "người kinh doanh dịch vụ quảng cáo".

Vì vậy, có thể coi hoạt động Live Commerce của Công ty XXX không thuộc đối tượng điều chỉnh của điều kiện hạn chế đầu tư nước ngoài.

▶ Vấn đề pháp lý thứ hai: Giấy phép cần thiết cho Live Commerce (đăng ký ngành nghề môi giới)

Trong mô hình Live Commerce, Công ty XXX đứng ở vị trí trung gian giữa gian hàng và người tiêu dùng để môi giới việc mua bán hàng hóa, do đó cần đăng ký ngành nghề "môi giới mua bán hàng hóa".
Theo Nghị định số 09/2018/NĐ-CP, nhà đầu tư nước ngoài vẫn có thể đăng ký ngành nghề môi giới mua bán hàng hóa.

✅ Thủ tục cần thực hiện:

Bổ sung mục tiêu đầu tư trên Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC)
Đăng ký ngành nghề kinh doanh trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC)
Xin cấp giấy phép kinh doanh (giấy phép con)

▶ Sau khi hoàn tất việc đăng ký này, Công ty XXX có thể triển khai hợp pháp hoạt động Live Commerce giữa gian hàng và người tiêu dùng.

▶ Vấn đề pháp lý thứ ba: Cơ sở pháp lý cho việc thu phí đối với gian hàng

Nếu đã đăng ký ngành nghề môi giới, Công ty XXX có thể thu "phí môi giới" hoặc "phí sử dụng dịch vụ" liên quan đến Live Commerce từ các gian hàng.
Ngược lại, nếu không đăng ký, việc thu phí đối với hoạt động cung cấp dịch vụ môi giới có thể thiếu cơ sở pháp lý và bị coi là không hợp lệ.

✅ Đề xuất của luật sư:

Để đảm bảo sự linh hoạt cho mô hình kinh doanh trong tương lai và lành mạnh hóa cơ cấu doanh thu, nên tiến hành đăng ký ngành nghề môi giới mua bán hàng hóa càng sớm càng tốt.
Trên hóa đơn và hợp đồng, cần thể hiện rõ khoản thu là "phí dịch vụ môi giới" để giảm thiểu rủi ro về thuế và kế toán.