Giải thích chi tiết mối quan hệ giữa Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) và giới hạn tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư vào Việt Nam?

01 - Giới hạn tỷ lệ sở hữu vốn trong Biểu cam kết WTO và cách quy định
Trong Biểu cam kết WTO của Việt Nam, mức trần tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài trong công ty liên doanh (49%, 51%, v.v.) được quy định rõ, và đối với một số ngành nghề, nhà đầu tư nước ngoài được phép tham gia thị trường dưới hình thức "công ty liên doanh hoặc BCC". Tuy nhiên, việc giới hạn này có áp dụng cho cả hình thức BCC hay không hiện vẫn còn nhiều cách hiểu khác nhau trong thực tiễn.

02 - Sự khác biệt giữa việc góp vốn hợp tác trong BCC và việc góp vốn thành lập công ty
BCC là hình thức hợp tác dựa trên hợp đồng, không thành lập pháp nhân mới, do đó việc áp dụng máy móc khái niệm "giới hạn tỷ lệ sở hữu vốn" vốn chỉ dành cho công ty liên doanh là thiếu nhất quán về mặt thiết kế pháp lý.

03 - Phân tích dưới góc độ Luật Đầu tư 2020
Theo Điều 9 Luật Đầu tư 2020, giới hạn tỷ lệ sở hữu vốn được quy định là áp dụng đối với "tổ chức kinh tế" (pháp nhân), do đó về mặt lý luận, BCC - vốn không có tư cách pháp nhân - có thể được hiểu là không thuộc đối tượng điều chỉnh của quy định này.

04 - Cách xử lý trên thực tiễn và quan điểm của cơ quan nhà nước
Theo quan điểm không chính thức của cơ quan quản lý nhà nước, giới hạn tỷ lệ sở hữu vốn về nguyên tắc chỉ áp dụng đối với công ty liên doanh và không áp dụng trực tiếp đối với BCC; trên thực tế, quy định này cũng được vận dụng khá linh hoạt.

05 - Những lưu ý về mặt pháp lý và thực tiễn
Đối với các ngành nghề đặc thù như viễn thông, chiếu phim, có thể tồn tại các giới hạn riêng nhằm ngăn ngừa việc bên nước ngoài thực chất nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp; trường hợp có dấu hiệu cho thấy bên nước ngoài thực chất chi phối hoạt động, vẫn tồn tại rủi ro bị cơ quan quản lý yêu cầu điều chỉnh.

Kết luận: Về nguyên tắc, giới hạn tỷ lệ sở hữu vốn tối đa áp dụng đối với pháp nhân và không áp dụng trực tiếp đối với BCC, tuy nhiên vẫn tồn tại rủi ro bị cơ quan có thẩm quyền xem xét tùy theo từng cơ cấu giao dịch cụ thể, do đó khi soạn thảo hợp đồng, nhà đầu tư nên tham vấn ý kiến luật sư.

Các đầu việc cần chuẩn bị

■ Xác định rõ ngành nghề dự định hợp tác có thuộc diện giới hạn tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài hay không

■ Tham vấn cơ quan quản lý nhà nước địa phương để nắm quan điểm thực tế trước khi ký hợp đồng BCC

■ Chuẩn bị lập luận pháp lý dựa trên Luật Đầu tư 2020 trong trường hợp có tranh cãi về giới hạn vốn

■ Tham vấn luật sư để thiết kế tỷ lệ góp vốn trong BCC an toàn về mặt pháp lý