Hiệp định đầu tư Việt Nam - Nhật Bản: Lợi thế so với WTO

Hiệp định đầu tư Việt Nam - Nhật Bản (sau đây gọi là "Hiệp định này") là điều ước quốc tế quy định về chế độ đãi ngộ quốc gia và đãi ngộ tối huệ quốc, được Chính phủ Nhật Bản và Chính phủ Việt Nam ký ngày 14/11/2003 và chính thức có hiệu lực ngày 19/12/2004.

Hiệp định đầu tư Việt Nam - Nhật Bản khác gì Biểu cam kết WTO

Điểm khác biệt quan trọng nhất so với Biểu cam kết WTO nằm ở cách tiếp cận ngược nhau.

Biểu cam kết WTO liệt kê những ngành được phép - ngành nào không có tên coi như chưa mở cửa.

Hiệp định này lại theo phương thức danh mục loại trừ (negative list): chỉ liệt kê những ngành bị hạn chế - về nguyên tắc, mọi ngành nghề không nằm trong danh mục loại trừ đều có thể đầu tư.

Hệ quả thực tế đối với nhà đầu tư Nhật Bản

Ngay cả khi một ngành nghề chưa được mở cửa theo Biểu cam kết WTO, nếu ngành đó không thuộc danh mục loại trừ của Hiệp định này, vẫn có thể được coi là được phép triển khai đầu tư kinh doanh tại Việt Nam (nếu thuộc lĩnh vực đầu tư có điều kiện thì vẫn phải đáp ứng riêng các điều kiện đó).

Nghịch lý trong thực tiễn áp dụng

Tuy nhiên, thực tiễn có một nghịch lý: các cơ quan quản lý nhà nước hầu như không nắm rõ sự tồn tại của Hiệp định này và phần lớn chỉ áp dụng Biểu cam kết WTO. Bản thân nhà đầu tư và các đơn vị tư vấn cũng chưa hiểu đầy đủ về Hiệp định, nên chưa tích cực vận động để được áp dụng.

Vì vậy, chúng tôi khuyến nghị nhà đầu tư Nhật Bản, dù có mất thời gian, vẫn nên trao đổi và thuyết phục cơ quan quản lý nhà nước Việt Nam áp dụng Hiệp định đầu tư Việt Nam - Nhật Bản - văn kiện có nhiều điều khoản có lợi hơn so với Biểu cam kết WTO.

Danh mục việc cần chuẩn bị (checklist)

Kiểm tra ngành nghề dự định đầu tư có nằm trong danh mục loại trừ của Hiệp định đầu tư Việt Nam - Nhật Bản hay không.

So sánh điều kiện tiếp cận thị trường giữa Biểu cam kết WTO và Hiệp định này để chọn căn cứ có lợi hơn.

Chuẩn bị văn bản, lý lẽ pháp lý để trao đổi với cơ quan quản lý nhà nước về việc áp dụng Hiệp định.

Tham vấn luật sư khi cơ quan chức năng chỉ áp dụng Biểu cam kết WTO mà bỏ qua Hiệp định này.