Case Study số 1: Quảng cáo xuyên biên giới của doanh nghiệp vận hành trang thông tin điện tử (web media)
01 - Tóm tắt vụ việc
Công ty XXX (pháp nhân Nhật Bản) vận hành một trang thông tin điện tử (sau đây gọi là "trang web này") hướng tới thị trường Việt Nam, đăng bài "giới thiệu sản phẩm của khách hàng" và dự định thu doanh thu dưới dạng phí môi giới qua trang web.
【Hai điểm cần lưu ý】
- Công ty dự định cung cấp dịch vụ xuyên biên giới, không có cơ sở đặt tại Việt Nam
- Một số bài viết dự kiến đăng không do công ty tự sản xuất, mà có khả năng được sao chép, đăng lại từ trang web khác không xin phép
Công ty XXX đề nghị chúng tôi tư vấn về tính hợp pháp theo pháp luật Việt Nam và biện pháp xử lý.
02 - Ý kiến pháp lý của luật sư Việt Nam
▶ Vấn đề thứ nhất: Tính hợp pháp của dịch vụ môi giới xuyên biên giới (Luật Quảng cáo, thuế)
- Không thể thực hiện hoạt động môi giới thương mại tại Việt Nam theo hình thức xuyên biên giới.
- Thay vào đó, có thể chuyển sang hình thức dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới: theo Điều 1 Nghị định 70/2021/NĐ-CP, dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới do doanh nghiệp nước ngoài cung cấp là hợp pháp - nhưng phải thực hiện hai nghĩa vụ:
- Thông báo cho cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam chậm nhất 15 ngày trước khi bắt đầu quảng cáo
- Nếu phát sinh doanh thu tại Việt Nam: nộp thuế nhà thầu (thuế thu nhập doanh nghiệp) mức 5%. Do công ty không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, khi khách hàng tại Việt Nam thanh toán phí quảng cáo, khách hàng đó có thể thực hiện thủ tục khấu trừ và nộp thuế thay cho Công ty XXX.
▶ Vấn đề thứ hai: Rủi ro vi phạm quyền tác giả (Luật Sở hữu trí tuệ)
Theo Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ và Điều 18 Nghị định số 131/2013/NĐ-CP, sao chép, đăng lại tác phẩm không có sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả có thể bị xử phạt đến 35.000.000 đồng. Lưu ý: ngay cả khi không nhằm mục đích thương mại, không ghi rõ nguồn trích dẫn vẫn có thể bị coi là vi phạm.
✅ Biện pháp xử lý được đề xuất:
- Nội dung đăng lại từ trang khác: biên tập lại thành nội dung nguyên bản, hạn chế tối đa trùng lặp
- Trường hợp bất khả kháng phải trích dẫn: ghi rõ đường dẫn URL nguồn và tên tác phẩm, để đáp ứng "trường hợp ngoại lệ về trích dẫn" theo điểm đ khoản 1 Điều 25 Luật Sở hữu trí tuệ
- Ký kết bằng văn bản với tất cả cộng tác viên viết bài về các điều khoản liên quan đến quyền tác giả
▶ Vấn đề thứ ba: Các từ ngữ và giới hạn bị cấm trong quảng cáo (Luật Quảng cáo)
Theo khoản 11 Điều 8 Luật Quảng cáo, các từ ngữ như "duy nhất", "tốt nhất", "số một" bị cấm sử dụng - trừ khi có giấy chứng nhận do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp. Một số bài trên trang web này đang dùng cách diễn đạt tương tự, có khả năng bị coi là vi phạm.
✅ Biện pháp xử lý được đề xuất:
- Nếu vận hành với mục đích thương mại: rà soát toàn bộ bài viết, sửa đổi hoặc xóa bỏ nếu có chứa từ ngữ bị cấm
- Với sản phẩm kinh doanh có điều kiện (dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng...): yêu cầu bên đặt quảng cáo cung cấp giấy chứng nhận, giấy phép và đối chiếu với nội dung quảng cáo
◆ Kết luận và định hướng xử lý tiếp theo ◆
Để vận hành trang thông tin điện tử tại Việt Nam hợp pháp và ổn định, Công ty XXX cần thực hiện năm việc:
- Tái cấu trúc mô hình kinh doanh: chuyển sang dịch vụ quảng cáo xuyên biên giới thay vì hoạt động môi giới thương mại
- Xây dựng cơ chế quản lý quyền tác giả: đẩy mạnh nội dung nguyên bản, tuân thủ nghiêm quy tắc trích dẫn
- Quản lý nội dung quảng cáo: loại bỏ từ ngữ bị cấm, kiểm tra sự phù hợp với Luật Quảng cáo
- Hoàn thiện thủ tục hành chính và nghĩa vụ thuế: xây dựng cơ chế thông báo trước khi quảng cáo và nộp thuế đúng quy định
- Rà soát hợp đồng với cộng tác viên viết bài: quy định rõ quyền tác giả và phạm vi trách nhiệm